پادکست چیست؟ + پادکست در ایران

پادکست-چیست-پادکست-در-ایران

به خانۀ یکی از دوستانم رفته بودم. موسیقی سریال «خونۀ ‌مادربزرگه» در آشپزخانه‌ و در تلفن همراهش پخش می‌شد. گوینده‌ بعد از تمام‌شدن آهنگ از خاطراتش با عروسک‌های سریال و داستانش گفت و اینکه در کودکی با چه شخصیت‌هایی از داستان همزادپنداری ‌می‌کرده است.

از او درمورد موسیقی پخش‌شده و موج رادیویی آن سؤال کردم. این کلمه‌ای بود که دوستم گفت: پادکست (Podcast). یک جست‌وجوی ساده در اینترنت کافی بود که بفهمم پادکست‌ها فایل‌های صوتی هستند که می‌توانیم روی تلفن همراه خود دانلود کنیم و هر زمان که خواستیم به آن‌ها گوش بدهیم.

در این نوشته قرار است که تعریفی از پادکست ارائه دهیم. از تاریخچۀ آن در جهان و ایران سخن بگوییم و از اینکه این روزها پادکست در ایران چه جایگاهی دارد حرف بزنیم.

پادکست چیست؟

پادکست چیست

پادکست یا پادپخش یا تدوین صوتی، یک فایل صوتی ازپیش‌ضبط‌شده با موضوعات سرگرم‌کننده و تخصصی است. پادکست‌ها به‌صورت آنلاین و رایگان در دسترسمان هستند و ما می‌توانیم برحسب علاقه‌ و نیازمان آن‌ها را از اینترنت دانلود کنیم و هر زمان که دوست داشتیم گوش بدهیم. 

اگر بخواهیم تعریف دقیق‌تری ارائه دهیم، لازم است بگوییم که این کلمه درواقع ترکیبی از دو واژۀ آی‌پاد (iPod) و برودکست (BroadCast) است. پاد از پخش‌کنندۀ دیجیتال آی‌پاد اپل گرفته شده است و کست (Cast) بخشی از اصطلاح پخش رادیویی یا برودکست است (آی‌پاد‌ + برودکست = پادکست).

این نکته را یادآوری می‌کنیم که واژۀ «پاد» در ابتدای این اصطلاح به این معنا نیست که ما برای گوش‌دادن به پادکست حتماً لازم است که به ابزارهایی مثل آی‌پاد دسترسی داشته باشیم. تعریف‌های پادکست از زبان کابران آن در اینترنت متفاوت است. اما تمامی آن‌ها چهار ویژگی مشترک دارند:

  1. رایگان‌بودن؛
  2. براساس تقاضا؛
  3. گفت‌وگوی رادیویی؛
  4. مخاطب هدفمند.

ساختار پادکست

ساختار پادکست شامل مجموعه‌ای از اپیزودهای گفتاری و شنیداری است که غالباً روی یک موضوع یا مضمون خاص، مثلاً آشپزی یا خلاصۀ یک کتاب یا شبکه‌های اجتماعی، تمرکز می‌کند. پادکست‌ها درواقع محتوای همۀ بلاگ‌ها، نمایش‌ها و سایر موضوعات مورد علاقۀ ما و حتی برخی از موضوعاتی هستند که هیچ اطلاعاتی از آن‌ها نداریم. بازه زمانی آن‌ها هم متفاوت است و از ۱۰ دقیقه تا بیش از ۲ یا ۳ ساعت طول می‌کشد.

پادکست دقیقاً مشابه یک برنامۀ تلویزیونی، مجموعه‌ای از اپیزودهاست. مثل یک سریال تلویزیونی که از قسمت‌های مختلفی ساخته شده، یک پادکست هم از اپیزودهای مختلفی ساخته شده است. مجموعه‌ای از اپیزودهای مرتبط به هم، یک فصل پادکست را تشکیل می‌دهند و مجموعۀ فصل‌ها پادکست نامیده می‌شود. بعضی پادکسترها قسمت‌های جدید کارشان را هفتگی منتشر می‌کنند. پادکست‌هایی هم وجود دارند که فاصلۀ انتشار آن‌ها روزانه، هفتگی، ماهانه و… است.

تاریخچۀ پیدایش پادکست

تاریخچۀ پیدایش پادکست

در اکتبر سال ۲۰۰۳ و قبل از اینکه پادکست این نام را به خود ببیند، فردی به نام مت شیتر (Matt Schichter) یک پادکست هفتگی را با عنوان The BackStage Passکلید زده بود. او قالب مصاحبه را برای پادکست خودش انتخاب کرده بود و در هر قسمت از پادکست خود مهمانان ویژه‌ای را دعوت می‌کرد. با اینکه در آن زمان هنوز پادکست به‌عنوان نوعی رسانه شناخته نشده بود، پادکست‌هایش با اقبال خوبی مواجه شده بودند.

تاریخ تولد پادکست و اینکه توسط چه کسی نام‌گذاری شد به زمان خیلی دوری برنمی‌گردد. در یازدهم فوریۀ سال ۲۰۰۴، بن همرسلی (Ben Hammersley)، روزنامه‌نگار بی‌بی‌سی برای اولین‌بار در مقاله‌ای با عنوان Audiable revolution که برای گاردین نوشته بود اصطلاح پادکست را به این فناوری نسبت داد. پادکست را با نام‌های نت‌کست (Net Caset)، پورتابل آن دیمند (portable on demand) یا به اختصار POD هم می‌شناسند.

در سال ۲۰۰۴ آدام کری (Adam Curry) تهیه‌کننده و بازیگر آمریکایی به همراه دیو وینر (Dave winer) که توسعه‌دهندۀ نرم‌افزار بود، ایده‌ای برای خودکارسازی ارائه‌ و همگام‌سازی محتوای متنی با پخش‌کنندۀ صوتی قابل حمل ارائه کردند که امروزه Rss نامیده می‌شود. آدام در آگوست ۲۰۰۴ پادکست خود را با عنوان Daily Source Code تولید و منتشر کرد. این پادکست به مسائل جدید روز، زندگی روزمره، اخبار و همچنین تبلیغ پادکست‌های دیگر می‌پرداخت.

پادکست‌ها خیلی زود توانستند پا به عرصۀ رقابت با دیگر قالب‌های تولید محتوا بگذارند و به رسانه‌ای شناخته‌شده برای توزیع محتوای صوتی در مصارف شخصی و سازمانی تبدیل شوند. اولین اپلیکیشنی که این پلتفرم را ارائه کرد، iPodderX بود که توسط آگوست ترومتر (August Trometer) و ری اسلاکینسی (Ray Slakinski) ساخته شد.

جالب است بدانیم که تا سال ۲۰۰۷ پادکست‌ها عملاً شبیه رادیوهای سنتی بودند که از سال ۱۹۰۳ کار خود را شروع کرده بودند. تغییر در نوع عرضۀ پادکست با تکامل قابلیت‌هایی اینترنت و افزایش دسترسی افراد به سخت‌افزار و نرم‌افزارهای ارزان‌تر برای ضبط و ویرایش صوت اتفاق افتاد.

شرکت اپل در ژوئن ۲۰۰۵ با انتشار نسخۀ ۴.۹ آیتونز (iTunes) به‌طور رسمی از قابلیت پادکست پشتیبانی کرد. بنابراین دیگر نیازی به استفاده از یک برنامۀ جداگانه برای دانلود روی یک دستگاه تلفن همراه دیده نمی‌شد. بی‌بی‌سی (BBC)، ا‌ن‌پی‌آر (NPR)، سی‌بی‌سی (CBC) و… هم پادکست‌های خود را روی آیتونز قرار دادند. پس‌از‌آن، ایستگاه‌های بزرگ رادیویی همچون «WNYC» در نیویورک و رادیو «WHYY-FM» در فیلادلفیا نیز پادکست‌های خود را تولید کردند و آن‌ها را روی ‌سایت‌ خود و سپس در آیتونز منتشر کردند.

با بلوغ پادکست، در طی سال‌های بعدی، شرکت‌های بزرگی همچون فیس‌بوک، مک دونالد، ماکروسافت و… همگی پادکست‌های منحصر‌به‌فرد خود را تولید و منتشر کردند.

در آماری که سایت Forbo آورده است، ۵۵۰هزار پادکست در سال ۲۰۱۸ در دنیا متولد شده که در مجموع بیش از ۱۸٫۵میلیون قسمت منتشر کرده‌اند. این آمار در سال ۲۰۱۹ به بیش از ۷۰۰هزار پادکست و بیش از ۲۹میلیون قسمت رسید. ۷۰درصد جمعیت آمریکا که معادل ۳۲۹میلیون نفر هستند با مفهوم پادکست آشنایی دارند و ۵۱درصد آن‌ها که معادل ۱۶۵میلیون نفر هستند تا‌به‌حال پادکست گوش داده‌اند.

پادکست در ایران

پادکست در ایران

نبودِ سانسور و تنوع سلیقۀ سازندگان پادکست از عواملی است که باعث شده پادکست رسانۀ محبوبی در ایران به شمار بیاید. ما پادکست مورد علاقه‌مان را انتخاب می‌کنیم و می‌دانیم مطالبی که خواهیم شنید بدون حذف و برش خواهند بود. پس با این قالب محتوا علاوه‌بر مدیریت زمان، می‌توانیم محتوای دریافتی‌مان را هم مدیریت کنیم.

عمر پادکست فارسی در ایران نزدیک به چهار سال است. در دو سال اخیر، پادکست هم از نظر تعداد و هم از نظر کیفیت محتوا روند رو به رشدی داشته است. سایت آی‌تی ایران به نقل از سایت شنوتو درمورد کاربران ایرانی آماری را ارائه داده است.

در این آمار آمده است که درصد بالایی از کاربران ایرانی از طریق وب پادکست گوش می‌دهند و از اینترنت (dsl) برای گرفتن پادکست استفاده ‌می‌کنند. در این آمار پادکست‌های ایرانی به هشت دستۀ اصلی تقسیم شده و میزان مخاطب آن‌ها نشان داده شده است. این دسته‌بندی عبارت‌ است از:

  1. مدیریت و کارآفرینی؛
  2. تاریخ و هنر؛
  3. روان‌شناسی و جامعه؛
  4. سلامت و سبک زندگی؛
  5. شعر و ادبیات؛
  6. علم و تکنولوژی؛
  7. کمدی و سرگرمی؛
  8. سایر.

در ایران اطلاعات دقیقی درزمینۀ تعداد شنونده و تعداد پادکست ثبت نشده است. اما در بررسی‌هایی که انجام دادیم متوجه شدیم که تعداد پادکست‌های فارسی‌زبانی که مختص ایرانی‌هاست بیشتر از ۵۵۰ پادکست است. با افزایش تعداد پادکست‌ها طی دو سال اخیر، می‌توان گفت این قالب از محتوا در حال بازکردن جایگاه ویژه‌ای برای خود در زندگی ایرانیان است.

چطور پادکست گوش کنیم؟

ما می‌توانیم پادکست‌ها را که عموماً MP3 هستند با نصب پادگیرهای مختلف در تلفن‌های همراه، لپ‌تاپ‌ها و کامپیوترها مانند انکر، کست باکس، اسپاتیفای، اپل پادکست، گوگل پادکست، پادبین و… دانلود کرده و گوش کنیم.

نتیجه‌گیری

با توجه به مطالبی که گفتیم، پادکست راهکاری است که میزان تعامل و دسترسی مخاطب با محتوای ما را افزایش می‌دهد. پادکست‌ها می‌توانند برای صاحبان مشاغل یک راه اصولی برای ایجاد ارتباط صمیمی با شنوندگان و مشتریان بالقوه‌شان باشند. به ‌علاوه، می‌توانند به شناخته‌‌شدن‌ ما در حوزۀ تخصصی‌مان کمک کنند.

تفاوت عمده‌ای که پادکست در نحوۀ رساندن پیام ایجاد کرده این است که اطلاع‌رسانی را از انحصار کمپانی‌های بزرگ، مانند کمپانی‌های رادیویی و تلویزیونی، درآورده است. حالا ما به‌عنوان یک فرد عادی اگر ایده یا تجربه‌ای داریم که فکر می‌کنیم می‌توانیم به دیگران در مسیرشان کمک کنیم، کافی است که صدایمان را ضبط کنیم. سپس با نرم‌افزارهای ساده‌ای که همه‌جا وجود دارد آن را ویرایش کرده و به‌عنوان پادکست تولید و منتشر کنیم.

1)The Podcast Host

2)Podcast Insights

3)Buffer

4) The Telegraph

5)The University of Sheffield

6)Oberlo Dropshipping

7)HowStuffWorks

8)International Podcast Day

پیوند کوتاه: https://www.nima.today/LnNZY

منابع   [ + ]

برچسب‎ها:

۲ دیدگاه

  1. سلام
    مرسی از این پست جامع و خوب.

    فقط دو تا مورد:
    یکی اینکه نیما اکبرپور توی توییتر یه لیست از اکانت توییتر پادکست های فارسی منتشر شده که توی اون ۵۳۰ پادکست فارسی اکانت توییتری دارن.
    یکی هم اینکه (از بُعد تاریخ نگارانه) بد نبود اشاره ای بشه که پادکست توی ایران با چنل بی علی بندری شناخته شده و ایشون نقش پررنگی در شناسوندنِ پادکست به جامعه بزرگی از مخاطبان داشته.

    زنده باد

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *