لینکدین چیست؟ + نکات زیرپوستی دربارۀ لینکدین

نکاتی از لینکدین برای فارسی‌زبانان

ما آدم‌ها هر روز وقت زیادی را در شبکه‌های اجتماعی مختلف مثل اینستاگرام و توییتر و لینکدین و… می‌گذرانیم. خیلی‌ از این شبکه‌ها صرفاً برای وقت‌گذراندن و سرگرمی هستند و خیلی‌ها هم این‌طور نیستند. یکی از این شبکه‌های اجتماعی لینکدین است. در لینکدین می‌شود ارتباطات قوی و کارآمد ساخت، پرسونال‌برندینگ کرد، دیدگاه‌های مختلف دربارۀ موضوعات مختلف را خواند و موقعیت‌های شغلی جدید پیدا کرد.

تقریباً از سال ۱۳۸۵ بود که یواش‌یواش به تعداد ایرانی‌های داخل لینکدین افزوده شد. از آن زمان هم آدم‌هایی که شروع به فعالیت کرده بودند، مقالات و مطالبی خارجی دربارۀ نحوۀ استفاده از لینکدین می‌خواندند و سعی می‌کردند آن‌ها را پیاده‌سازی کنند. اما یکی از چالش‌های بزرگ موجود در این مقالات این بود که بر‌اساس فرهنگ ایرانی بهینه‌سازی نشده بود. البته باید این نکته را نیز گفت که اسم این شبکۀ اجتماعی به فارسی «لینکدین» نوشته می‌شود، ولی خب بعضی از دوستان «لینکه‌دین» یا «لینکداین» هم می‌نویسند.

همین موضوع باعث شد تجربۀ خودم از فعالیت در لینکدین را که از سال ۱۳۹۳ شروع شد، در قالب نوشته‌ای به زبان فارسی و کاربردی با هدف آموزش لینکدین برای شما بنویسم تا شما هم بتوانید از ظرفیت‌های این شبکۀ اجتماعی به‌خوبی استفاده کنید.

لینکدین مسیر خود را در میان ایرانیان به‌عنوان شبکۀ اثرگذار اجتماعی در حوزۀ حرفه و تخصص و استخدام، پیدا کرده است. همچنین برای شرکت‌های خارجی که به‌دنبال بازار ایران هستند، به نوعی منبع اطلاعات تبدیل شده است. سال گذشته، سیدمرتضی موسویان، رئیس مرکز توسعۀ رسانه‌های دیجیتال ایران، اظهار کرد: «بیشتر اعضای لینکدین در میان کشورهای منطقه، ایرانی هستند.»

البته متأسفانه به دلیل فیلترشدن فیس‌بوک و گوگل پلاس و… و فیلترنبودن لینکدین، هجوم کاربران غیرتخصصی و افرادی که فقط به دنبال مطالب طنز و غیرمرتبط هستند به این شبکه زیاد شده و شاهد افزایش مطالب غیرعلمی و غیرتخصصی هستیم.

این نوشته را همیشه باتوجه‌به اتفاقات و قابلیت‌های جدید به‌روز نگه می‌دارم (تاریخ آخرین به‌روزرسانی: ۹مرداد۱۳۹۸).

لینکدین چیست؟

نسخۀ اولیۀ لینکدین در تاریخ ۷دی۱۳۸۱ ساخته شد و در ۱۵اردیبهشت۱۳۸۲، تقریباً پس از ۴ ماه، به‌صورت رسمی از آن رونمایی گردید. لینکدین را رید هافمن (Reid Hoffman)، آلن بولو (Allen Blue)، کنستاتین گوریکک (Konstantin Guericke) و اریک لی (Eric Ly) بنیان‌گذاری کردند. رید هافمن پیش‌تر مدیرعامل لینکدین بود؛ ولی هم‌اکنون عضو هیئت‌مدیرۀ لینکدین است و جف وینر به‌عنوان مدیرعامل لینکدین مشغول به فعالیت است. لینکدین در اسفند ۱۳۸۴ به سوددهی رسید.

لینکدین (LinkedIn) یک شبکۀ اجتماعی کسب‌و‌کارمحور است که با داشتن دو نوع حساب کاربری برای اشخاص و کسب‌و‌کارها، امکان معرفی، برندینگ و… را برای آن‌ها فراهم می‌کند.

لینکدین شبکۀ اجتماعی باارزشی برای ارتباطات حرفه‌ای است. با استفاده از لینکدین می‌توانید با مشتریان و متخصصان حوزه‌های مختلف ارتباط برقرار کنید، فضایی بسیار خوب برای معرفی فعالیت‌های خود به دست آورید و در معرض دید آن‌ها قرار بگیرید.

هدف لینکدین این است که افرادی که در آن ثبت‌نام‌ می‌کنند، با افرادی که در حوزه‌های مختلفی کار می‌کنند، ازنظر حرفه‌ای و کاری ارتباط برقرار کنند. از ویژگی‌های اصلی لینکدین می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • رزومۀ آنلاین
    • در لینکدین می‌توانیم تمام فعالیت‌های حرفه‌ای و کاری‌مان را مستند کنیم تا از فراموش‌کردن آن‌ها در گذر زمان جلوگیری کنیم و همیشه آن‌ها را به‌روز نگه داریم.
  • ارتباط با افراد حرفه‌ای
    • بسیاری از افراد محل کار یا شغل خود را مرتباً تغییر می‌دهند. لینکدین برای این کاربران امکان مستندسازی اطلاعات تماس و سایر فعالیت‌هایشان را فراهم کرده است.
  • جست‌وجو برای شغل
    • بخش مشاغل در لینکدین به شما این امکان را می‌دهد که فهرست هزاران محلی را که به دنبال استخدام کارکنان مختلف هستند، ببینید و در صورت تمایل رزومۀ کاری خود را به‌صورت مستقیم برای کارفرما ارسال کنید.
  • استخدام کارکنان جدید
    • کارفرمایان می‌توانند برای پیداکردن نیروهای جدید با مجموعه مهارت‌های خاص، از طریق لینکدین اقدام کنند و به کسانی که در لینکدین حساب کاربری دارند دسترسی پیدا کنند و به آن‌ها پیشنهاد همکاری بدهند.

جالب است بدانید که لینکدین در سرتاسر دنیا بیش از ۲۰ دفتر فعال دارد و دفتر مرکزی آن در کالیفرنیاست. بیشترین بخش درآمد این شبکۀ اجتماعی از اشتراک کاربرانش و نمایش تبلیغات به دست می‌آید. با وجود محبوبیت لینکدین در بین متخصصان ایرانی، این پلتفرم هنوز هم نمی‌تواند از حداکثر ظرفیت ایرانی‌ها، به‌دلیل تحریم‌های اقتصادی اعمال‌شده بر کشور، درآمد مستقیم داشته باشد.

سرفصل‌های مهم این نوشته عبارت است از:

چند نکتۀ کلیدی

متأسفانه وقتی سرویس یا خدمتی وارد ایران می‌شود، یا ایرانی‌ها به آن می‌رسند، نحوۀ استفاده از آن به زبان فارسی در دسترس مردم نیست و مردم باید به‌صورت اکتسابی راه‌ استفاده از آن سرویس یا خدمت را بفهمند. علی حاجی‌لویی در‌این‌باره می‌گوید:

«معمولاً برای ما ایرانی‌ها اول تکنولوژی می‌آید و بعد از آن اگر چنین شود و چنان شود، فرهنگ استفاده از آن وارد می‌شود یا آموخته می‌شود. نمونه‌های آن را به‌کرات در حوزه‌های مختلف دیده‌ایم… شبکه‌های اجتماعی و نوع استفادۀ ما ایرانی‌ها از آن مصداق بارز این صحبت است. همگی ما داستان مسی و گل دقیقۀ نود او به ایران و ماجراهای بعد از آن و رشادت‌های هموطنانمان در اینستاگرام را خوب به یاد داریم… .»

سعی کردم در ادامه نکاتی دربارۀ چگونگی داشتن حساب کاربری مناسب در لینکدین را به شما بگویم. اگر فکر می‌کنید نکته‌ای هست که می‌شود به این فهرست اضافه کرد، حتماً آن را به من بگویید.

  • URL صفحۀ کاربری خود را شخصی‌سازی کنید
    • با شخصی‌سازی URL حساب کاربری لینکدین شما حرفه‌ای‌تر به نظر می‌آید، فرایند اشتراک‌گذاری لینک حساب کاربری شما در لینکدین راحت‌تر می‌شود و ازلحاظ سئویی، اگر کسی در موتورهای جست‌وجو اسم و فامیلی شما را جست‌وجو کند، احتمال دارد به صفحۀ لینکدین شما برسد.
      با مراجعه به
      این صفحه می‌توانید URL حساب کاربری خود را تغییر دهید. این موضوع به‌ظاهر ساده برای عده‌ای از افراد خیلی مهم است، تا حدی که زینب جم آن را جزو دلایل خود برای حذف ارتباطات غیرمرتبطش ذکر کرده است. 
  • حساب کاربری‌تان را به‌روز نگه دارید
    • به‌روز‌نگه‌داشتن حساب کاربری‌ در لینکدین، حس فعال‌بودن را به مخاطب القا می‌کند. این فعالیت می‌تواند شامل به‌روزکردن اطلاعات حساب کابری‌ یا منتشرکردن مطلب، بازنشر محتوا و فعالیت‌ در خود لینکدین باشد. اگر وقت نمی‌کنید یا دوست ندارید یا به هر دلیلی در لینکدین با آدم‌ها ارتباط ندارید، حداقل اطلاعات حساب کاربری‌تان را به‌روز نگه دارید. اگر هم نمی‌خواهید اطلاعات حساب کاربری‌تان را به‌روز کنید، دور لینکدین را کلاً خط بکشید.
      • بنفشه نیک‌بخت دراین‌باره می‌گوید: «تنها در صورت احساس نیاز و زمانی که به دنبال موضوع خاصی هستید به لینکدین مراجعه نکنید. دائماً به این شبکۀ اجتماعی سر بزنید و رزومه‌تان را با تجربه‌های جدید به‌روزرسانی کنید. با مطالبی که از طرف دوستانتان ارسال می‌شود، درگیر شوید و نظر بدهید. سعی کنید اصول سئو را در حساب کاربری خود رعایت کنید و مطالب غیرمرتبط با صنعت کاری خود را به اشتراک نگذارید.» 
  • عکس پروفایل مناسب انتخاب کنید
    • برای حساب کاربری لینکدین خود عکس مناسب انتخاب کنید؛ چون بقیه به این عکس‌ها توجه می‌کنند. آدم‌ها معمولاً برای حساب کاربری‌شان عکس پرسنلی انتخاب می‌کنند؛ اما من پیشنهاد می‌کنم عکسی که واقعاً نشان‌دهندۀ حال و هوا و شخصیت خودتان است برای حساب کاربری‌تان انتخاب کنید. ترجیحاً هم فقط خودتان در عکس باشید نه دوست و آشناهای دیگر.
      • نیما فرشین دراین‌باره می‌گوید: «برای عکس حساب کاربری‌تان عکس پرتره‌ای مناسب و باکیفیت قرار دهید که به‌خوبی در قاب دایره‌ای‌شکل لینکدین جای گیرد. استفاده از عکس مناسب در کنار ایجاد ظاهری بهتر برای حساب کاربری شخصی‌تان، افراد بیشتری را به سمت صفحۀ شما جذب می‌کند. پس حسابی حواستان را برای انتخاب عکسی مناسب برای حساب کاربری خود جمع کنید.» 
  • عکس کاور مناسب انتخاب کنید
    • انتخاب عکس برای کاور اجباری نیست، اما عکس کاور مناسب با روحیه و حوزۀ فعالیت شما می‌تواند تصویری از شما در ذهن مخاطبتان بسازد و مهر تأییدی باشد به توجه بیشتر دیگران به حساب کاربری شما. نداشتن عکس حساب کاربری یا کاور در لینکدین، برای مخاطبانی که به صفحۀ شما می‌آیند واقعاً آزاردهنده‌ است.
      • نسیم توکل دراین‌باره می‌گوید: «در لینکدین همه به دنبال ارتقا هستند تا چیزی به تجربیات و اندوخته‌هایشان اضافه شود و همین‌طور بتوانند در مسیر شغلی رشد پیدا کنند، همدیگر را بشناسند و فعالیت شغلی و کسب‌و‌کاری‌شان را نشان داده و با هم همکاری داشته باشند. حساب‌های کاربری بی‌نام‌و‌نشان، به غیر از کامنت‌گذاری‌های بی‌هدف، کجای این قصه قرار می‌گیرند؟»
  • ترجیحاً انگلیسی بنویسید
    • اطلاعات حساب کاربری‌تان در لینکدین را ترجیحاً به زبان انگلیسی بنویسید؛ چون احتمال اینکه در نتایج جست‌وجوهای افراد غیرایرانی باشید و بخواهند به شما پیشنهادهای کاری بدهند خیلی زیاد است. اگر زبان انگلیسی‌تان چندان خوب نیست، از دوستی که زبانش خوب است خواهش کنید این کار را برای شما انجام بدهد.
      • البته سجاد سلیمی نظر متفاوتی دارد و می‌گوید: «اگر رزومۀ خود را با‌توجه‌به فعالیت‌هایِ بین‌المللیِ خود می‌نویسید، حتماً قبل یا بعد از زبان انگلیسی، آن را به زبان فارسی هم بیاورید. اهمیت‌ندادن به زبان مادری فرد را بی‌هویت، بی‌اعتبار و بی‌صلاحیت برای انجام پروژه نشان می‌دهد. انسانی که به فرهنگ و اصالت خود ایمان دارد قطعاً فرد شریف‌تری برای دعوت به یک پروژه است. البته اگر فعالیت شما بیشتر به داخل کشور معطوف می‌شود، نیازی به رزومۀ انگلیسی نیست. برخی افراد فکر می‌کنند اگر رزومه به زبان انگلیسی باشد، حرفه‌ای‌تر به نظر می‌رسند.» 
  • غلط املایی نداشته باشید
    • خیلی‌وقت‌ها دیده‌ام افراد در نام و نام‌خانوادگی، عنوان شغلی، توضیحات بایو، مطلب‌های خود یا… غلط املایی دارند. این مسئله خیلی در ذوق مخاطب می‌زند و نوعی حس غیرحرفه‌ای‌بودن را به او منتقل می‌کند. اسم و فامیلی‌تان را هم ترجیحاً انگلیسی بنویسید. دقت کنید که حرف اول آن‌ها حتماً با حرف بزرگ انگلیسی باشد؛ مثل Nima Shafiezadeh، نهnima shafiezadeh.
      • پوریا جلالی می‌گوید: «شاید بتوان گفت عادت بد بازار ایران در چشم‌و‌همچشمی و کپی‌کردن یا توهم به‌روز‌بودن باعث شده هرکسی که دستی در حوزۀ تبلیغات دارد، با استفاده از گوگل ترنسلیت یک مطلب انگلیسی در حوزۀ محتوا ترجمه کند و با کپی‌کردن آن، پرچم سردمداری این سبک جدید بازاریابی را به دست بگیرد. اما همان‌طورکه حدس می‌زدم وقتی مقالۀ این دوستان را در پینترست و لینکدین مطالعه کردم، نه‌تنها در مقالات، بلکه در اینفوگرافی‌هایشان نیز تعداد زیادی غلط املایی، نگارشی و تایپی دیدم.
        به نظر می‌آید توهم به‌روز و پیش‌گام‌بودن در مقابل سایر کسب‌و‌کارها به مشاوران بازاریابی و تبلیغات هم سرایت کرده و باید به آن‌ها گفت: ̕وای به روزی که بگندد نمک.̔» 
  • عنوان مناسب بنویسید
    • عنوان، سکوی پرش شماست. عنوان جزو اولین چیزهایی است که افراد می‌بینند؛ پس سعی کنید تأثیر اولیۀ درستی روی افراد بگذارید. شما فرصت دارید به وسعت ۱۲۰ کارکتر، دربارۀ خودتان بنویسید. لزوماً نباید جایگاه شغلی را در این بخش بنویسید، مخصوصاً اگر دنبال فرصت شغلی جدیدی هستید. به این نکته‌ای که پرهام باغستانی هم گفته: «توجه داشته باشید که پشت بعضی از این عناوین شغلی که در لینکدین می‌نویسید، باید یک شرکت هم باشد؛ مثلاً CEO یا CTO خالی نداریم.»
      • مجید کثیری دراین‌باره می‌گوید: «انتخاب عنوان درست که در زیر اسمتان نمایش داده می‌شود، بزرگ‌ترین ابزار بازاریابی و برندسازی شخصی شماست. این انتخاب درست نه‌تنها باعث می‌شود که در نتیجۀ جست‌و‌جوها در لینکدین بهتر و بالاتر نمایش داده شوید، بلکه کمک می‌کند در هر تماس و ارتباط و فعالیت در لینکدین، خودتان و تخصصتان را به بهترین نحو معرفی کنید؛ زیرا این عنوان همواره در کنار اسم شما در همه جای لینکدین می‌درخشد.»
  • خلاصه‌ای کامل بنویسید
    • خلاصه، محل نوشتن توضیحات کامل‌تر دربارۀ خودتان است. در خلاصه باید به افراد نشان دهید که چه کسی هستید و در چه زمینه‌ای تخصص دارید. ظرفیت ۲هزارکارکتری خلاصه، فرصت مناسبی برای معرفی شماست. طوری شروع کنید که افراد دوست داشته باشند خلاصۀ شما را بخوانند.
      • مجید کثیری در‌این‌باره می‌گوید: «این بخش، خلاصهٔ حساب کاربری شماست و اکثر افراد همین بخش را می‌خوانند. در این بخش خودتان، اهدافتان، توانایی‌هایتان و همین‌طور خلاصه‌ای از کارها و پروژه‌های موفقتان را ذکر کنید؛ اما به ریز جزئیات کارها و سوابقتان نپردازید.»
  • از تجربیات کاری‌تان بنویسید
    • حساب کاربری لینکدین شما، درواقع همان رزومۀ شماست. لازم نیست همۀ تجربه‌هایی که داشته‌اید بنویسید؛ اما بهتر است فعالیت‌هایی که در راستای علاقه‌مندی‌هایتان انجام داده‌اید و ارزش اسم‌بردن دارند، از قلم نیندازید.
    • نیما فرشین دراین‌باره می‌گوید: «مهم‌ترین بخش حساب کاربری شما، در همین بخش تجربیات خلاصه می‌شود. بهترین کار برای پرکردن بخش تجربیات آن است که با مهارت‌های خود در کسب‌و‌کار فعلی‌تان شروع کنید. افراد باید دلیلی برای دنبال‌کردنتان داشته باشند و باید از تمامی مهارت‌ها و تجربه‌های شما مطلع شوند.»
  • مهارت‌ها و تأییدیه‌های رایج را انتخاب کنید
    • مهارت‌ها و تأییدیه‌هایی که دارید، باتوجه‌به کلید‌واژه‌های معمول انتخاب کنید. ازآنجاکه این بخش قابلیت نشان‌داده‌شدن در نتایج جست‌وجوهای افراد را دارد، بهتر است هر چیزی که می‌خواهید با آن شناخته شوید، در این بخش ذکر کنید.
      • نیما فرشین دراین‌باره نیز می‌گوید: «این دو بخش، همان‌‌طور‌که از اسمشان پیداست، به تمرینات و آموزش‌هایی که پشت سر گذاشته‌اید و مقالات یا کتاب‌هایی که نام شما روی آن‌ها قرار گرفته است، اشاره می‌کنند. ارائۀ چنین اطلاعاتی برای کارفرمایان و افراد دیگر بسیار حائز اهمیت است و ارزش شما را در نظر آن‌ها بسیار بالا می‌برد.»
  • تحصیلات هم خوب است، بنویسید
    • تحصیلات هم به اندازۀ هر بخش دیگری در لینکدین مهم است؛ اما معمولاً وقتی شما چند سال سابقۀ کار داشته باشید، لازم نیست دیگر حتماً مدرک مرتبط و متناسب با کار‌تان ارائه دهید؛ چون افراد شما را با سابقۀ کاری‌تان قضاوت می‌کنند. ولی حداقل عنوان و نوع مدرکتان را حتماً مشخص کنید.
      • علی منفرد می‌گوید: «لینکدین پیداکردن افرادی را که با شما در یک دانشگاه بودند، آسان‌تر کرده و می‌توانید تمام افرادی را که در دانشگاه شما، خصوصاً رشتۀ تحصیلی یا حتی سال تحصیلی مشابه شما بودند، پیدا کنید. خیلی جالب است که حتی می‌شود فهمید که در یک شرکت بخصوص، چند نفر از هم‌دانشگاهی‌های شما مشغول کار هستند یا بودند. این یک امکان بی‌نظیر برای ساختن ارتباط جدید، ارتباط مجدد یا حتا تجدید میثاق با هم‌دانشگاهی‌های شماست.»
  • سعی کنید شما را به بقیه توصیه کنند
    • این بخش برای بعضی از کافرمایان بسیار ارزشمند است. شما می‌توانید از کسانی که با آن‌ها کار کردید بخواهید برای شما توصیه‌نامه‌ای بنویسند تا وقتی کسی به حساب کاربری شما سر زد، بتواند توصیه‌نامۀ بقیه دربارۀ شما را بخواند.
      • ظریفه نارخو دراین‌باره می‌گوید: «بخش توصیه‌ها شامل نظریاتی است که دیگران دربارۀ مهارت‌ها و تجربیات شما می‌نویسند. این بخش نقش بسزایی در موفقیت حساب کاربری شما دارد. سعی کنید از دوستان و همچنین مشتریان قبلی خود درخواست کنید که درمورد زمینه‌های مختلف فعالیت شما یک جمله و نظر در صفحۀ شما بنویسند. مطمئن باشید آن‌ها از انجام این کار خوشحال می‌شوند.»
  • ربات نباشید
    • اگر می‌خواهید در لینکدین با کسی ارتباط برقرار کنید، به هیچ عنوان برای شروع ارتباط از پیام‌های آمادۀ خود لینکدین استفاده نکنید. سعی کنید برای برقراری ارتباط با کسی که برای اولین‌بار قرار است با او ارتباط بگیرید، از پیام‌های شخصی‌سازی‌شده توسط خودتان استفاده کنید. البته این نکته را هم بگویم که اصلاً از عبارت‌های عزیزم و گلم و… استفاده نکنید :‌|
      • مینا عینی‌فر دراین‌باره می‌گوید: «واقعاً چرا هر روز باید یک مشت از این پیام‌های غیرقابل درک دریافت کنیم، با محبت‌های الکی و گستاخانه؟ این‌ها اصلاً نشانۀ ادب نیست و اتفاقاً خیلی هم بی‌ادبانه‌ است. خانم زیبا و سوییت لیدی من نیستم، مخصوصاً اینجا، در لینکدین.» 
  • با آدم‌های مرتبط با حوزۀ فعالیت خود ارتباط بگیرید
    • هرکسی را که از راه رسید فالو نکنید یا درخواست دوستی هرکسی را همین‌طوری قبول نکنید. نگاهی به حساب کاربری او بیندازید و ببینید هم‌راستای حوزۀ فعالیتتان هست یا نه. هرچه دامنۀ دوستانتان درزمینۀ فعالیت شما بیشتر باشد، ارتباط‌های مؤثرتر و هم‌راستاتری شکل می‌دهید.
      • علی حریریان دراین‌باره می‌گوید: «در لینکدین تعداد کانکشن‌های شما دلیل بر مفیدبودن شبکۀ ارتباطی شما و گسترده‌بودن آن نیست. افراد غیرمرتبط را به شبکۀ خود دعوت نکنید.» 
  • سعی کنید گروه کاری داشته باشید
    • لینکدین قابلیت ساخت گروه‌های کاری را هم دارد. داخل این گروه‌ها می‌شود به بحث و گفت‌وگو دربارۀ مسائل کاری پرداخت. اگر بتوانید افرادی را در یک گروه جمع کنید و گروهی حرفه‌ای داشته باشید، عالی می‌شود. اما خب از آنجاکه در ایران مردم به‌سختی با بخش چت یک سایت یا پیام‌رسان جدید ارتباط برقرار می‌کنند، گروه‌های کاری معمولاً در تلگرام یا واتس‌اپ یا… شکل می‌گیرند و در همان‌ جا به مسائل کاری می‌پردازند.
      • مجید کثیری دراین‌خصوص می‌گوید: «هر مطلب و کامنت شما در گروه‌ها، فرصتی است که دانش و اطلاعات و توانایی‌های خود را نمایش دهید که به دیده‌شدن حساب کاربری شما و درنهایت جذب ارتباطات جدید می‌انجامد.
        یک امکان جالب دیگر هم در گروه‌های لینکدین هست: در‌صورتی‌که مشارکت شما در گروه از سایر افراد بالاتر باشد، لینکدین در آن گروه به شما لقب مشارکت‌کنندۀ فعال (Top Contributor) می‌دهد که در بالای گروه نمایش داده می‌شود و خود این مسئله باعث جذب ارتباطات جدید می‌شود.
        گروه‌های لینکدینی امکان مهم دیگری هم دارند: اینکه مشارکت در گروه‌های عمومی (Open Groups) مهم‌تر از مشارکت در گروه‌های بسته (Closed Groups) است. در گروه‌های عمومی، همه، حتی کسانی که عضو نیستند هم می‌توانند محتویات گروه را ببینند؛ حتی موتورهای جست‌وجو! افراد باهوش پیام این جمله را می‌گیرند. اگر می‌خواهید بیشتر بدانید، کافی است بگویم که با مشارکت در گروه‌های باز لینکدین، نتیجۀ جست‌وجوی اسم شما در گوگل به گروه‌های لینکدین منجر می‌شود و این همان چیزی است که شما می‌خواهید.» 
  • فعالیت داشته باشید
    • من می‌گویم «سعی کنید» در لینکدین فعالیت داشته باشید؛ اما شما بخوانید «باید» فعالیت داشته باشید. مطلب بگذارید، از تجربیاتتان در حد چند خط هم که شده بنویسید و از آن غافل نشوید. نوشتن، خواندن مطالب بقیۀ دوستان و لایک‌کردن و کامنت‌گذاشتن باعث ارتباط‌گیری بهتر و تعامل سازنده‌تر می‌شود.
      منتشر‌کردن اخبار نمونه‌کارهای خوب مربوط به حیطۀ کاری خود، اگرچه باعث افزایش بازدیدکنندگان می‌شود و تعداد لایک‌ها وکامنت‌های شما را افزایش می‌دهد، این ذهنیت را برای مخاطب ایجاد می‌کند: «فرد منتشرکننده، کاری برای ارائه نداشته یا کار شاخصی ندارد؛ درنتیجه با استفاده از نمونه‌کارهای موفق دیگران برای خود اعتبار کسب می‌کند.»
      کار اشتباه دیگری هم که بعضی از دوستان انجام می‌دهند این است که مرتباً مطالب صفحۀ کسب‌و‌کاری که در آن مشغول به کار هستند، ریشیر می‌کنند. ریشیر‌کردن خوب است، اما در حد یک یا دو مطلب، نه کل مطالب آن صفحه؛ زیرا دنبال‌کننده‌هایتان خسته می‌شوند.

      • علی علیخانی دراین‌باره می‌گوید: «لینکدین یا لینکدونی…؟! به محض ورود به لینکدین، با حجم بسیار زیادی از مطالب روبه‌رو می‌شوم که همگی از بلاگ‌های مختلف، در لینکدین منتشر شده‌اند. در اینکه خیلی از این مطالب بار آموزشی دارند و مفید هستند جای شکی نیست؛ اما مطمئناً فضای آموزشی مطلق هم خسته‌کننده است. راستش من از لینکدین انتظار تعامل بیشتر با مخاطبان، ارائۀ تجربیات کاری تحت عنوان مقالات آموزشی و پرسش و پاسخ داشتم و دارم.»
  • مطالب متناسب با لینکدین منتشر کنید
    • راهکارهای بسیاری برای منتشر‌کردن مطلب در لینکدین وجود دارد که با جست‌وجو‌کردن و حضور در لینکدین می‌توانید آن‌ها را ببینید و الگو برداری کنید. اما تجربه‌ای که من داشتم گلچینی از انواع روش‌های انتشار مطالب بوده. مثلاً مطلبی را نصفه گذاشتم و فالوئرهایم را برای خواندن ادامۀ آن به صفحۀ بلاگم ارجاع دادم. بعضی مطالب را هم به طور کامل و با‌توجه‌به محدودیت کارکتری خود لینکدین منتشر کردم. هر دوی این روش‌ها هم برای من آورده داشته است.
      • حمید عبداللهی دراین‌باره می‌گوید: «محتوا را فقط با هدف منفعت خود در لینکدین ارسال نکنید.»
  • چپ‌چین یا راست‌چین؟
    • مطالب فارسی در پست به‌صورت راست‌چین‌شده نمایش داده می‌شوند و اینکه در متون خود از عبارت‌های انگلیسی استفاده کنید، مشکلی ندارد. اما در مقالاتی که می‌نویسید، متن شما چپ‌چین نشان داده می‌شود و وقتی وسط متن‌های فارسی‌تان کلمات انگلیسی به کار ببرید، به‌خاطر جابه‌جایی‌های بیش‌از‌حد، اصلاً نمی‌توان متن را خواند. بنابراین اگر خواستید در مطالبتان از کلمات انگلیسی استفاده کنید، اما در مقالاتتان، خیر.
      • ماهان لمیعی دراین‌باره می‌گوید: «مقالۀ خود را یا تماماً انگلیسی بنویسید یا تماماً فارسی؛ چون نمی‌شود آن را به‌صورت ترکیبی از زبان فارسی و انگلیسی نوشت و منتشر کرد.»
  • هیچ‌چیز غیرمرتبطی را حتی لایک هم نکنید
    • هر چیزی که در لینکدین منتشر می‌کنید، لایک می‌کنید یا دربارۀ آن کامنت می‌گذارید، برای تمام دایرۀ ارتباطاتی‌تان نمایش داده می‌شود. پس قبل از انجام‌دادن هر عملی، کمی تأمل کنید.
      • زینب یزدان‌بخش دراین‌باره می‌گوید: «به تعداد کم لایک‌ها و کامنت‌هایتان نگاه نکنید، بلکه به تعداد بازدیدهای هر مطلب نگاه کنید.
        چند روز پیش یکی از فالوئرهایم با من تماس گرفت و دربارۀ استخدام مدیر محتوا از من مشاوره خواست. خیلی برای من جالب بود؛ چون این دوست عزیز به من گفت: «می‌دانم که پیداکردن چنین شخصی نیاز به کار ویژه‌ای دارد؛ چون در مطالب خود به شمه‌هایی از خصوصیات شخصیتی و توانمندی‌های او اشاره کرده‌اید.» نکتۀ جالب این بود که این دوست عزیز حتی یک بار مطالب من را لایک نکرده یا کامنت نگذاشته بود؛ ولی من و کارم را می‌شناخت و حالا که به مدیر محتوا نیاز داشتند، به یاد من افتاده بود.
        سوگل پورمهرام هم نکتۀ جالبی دراین‌باره می‌گوید: «هر مطلبی که در شبکه‌های مجازی خواندید لایک نکنید و به اشتراک نگذارید، آن هم فقط به این دلیل که شخص مهمی آن را منتشر کرده!» 
  • به هرکسی مهر تأیید نزنید
    • در بخش مهارت افراد به هرکسی مهر تأیید نزنید؛ چون این کار، حرفه‌ای نیست. شما باید برای کسانی که مستقیماً با آن‌ها کار کردید یا به نحوی با آن‌ها در ارتباط بودید تأییدیه بفرستید و به مهارت‌هایشان امتیاز بدهید.
      • محمدیوسف فراهانی دراین‌باره می‌گوید: «اینکه کسی بیاید و تخصص‌های من را تأیید کند قطعاً لطف بزرگی به من کرده و سعی می‌کنم حتماً از او تشکر کنم. بعد از آن حساب کاربریش را بررسی می‌کنم تا در صورت امکان بتوانم این لطف را پاسخ‌گو باشم و این صرفاً در صورتی است که صلاحیت شخص مذکور در تخصص مورد نظر بر من محرز شود. اگر فرد را متخصص ندانم، قطعاً تأییدی هم در کار نخواهد بود. اخلاق حرفه‌ای حکم می‌کند فقط کسانی تأیید شوند که واقعاً متخصص باشند. قرار نیست نان به هم قرض بدهیم.»
  • صفحۀ کسب‌و‌کار را از صفحۀ شخصی جدا کنید
    • لینکدین امکان ایجاد حساب کاربری شخصی را به شما می‌دهد. در‌صورتی‌که صاحب کسب‌و‌کاری هستید و می‌خواهید برای کسب‌و‌کار خود صفحه‌ای جدا داشته باشید، باید با همان حساب کاربری شخصی‌تان این صفحه را ایجاد کنید. برای کسب‌و‌کارتان حساب کاربری شخصی درست نکنید؛ زیرا این کار به‌شدت غیرحرفه‌ای است.
      • چند وقت پیش در همین خصوص در لینکدینم مطلبی را خطاب به آژانس‌های دیجیتال مارکتینگ نوشتم با عنوان اینکه «تو اگه باغبونی، باغچه‌ی خودت رو بیل بزن! داستان این ضرب‌المثل هم داستان این آژانس‌های دیجیتال مارکتینگ است که می‌گویند ما برای شما دیجیتال مارکتینگ می‌کنیم! شما اول یاد بگیر برای کمپانی خودت حساب کاربری شخصی نسازی، حساب تجاری بسازی؛ دیجیتال مارکتینگ کردن برای کسب‌و‌کارهای ما پیش‌کش.»
      • پویا کندری دراین‌باره گفته: «بابا یکی به این جماعت بگوید در لینکدین برای شرکتشان حساب کاربری شخصی درست نکنند. طرف برای شرکتش تحصیلات آکادمیک هم زده.»
  • با داده‌های ارتباطاتتان اسپم نکنید
    • لینکدین قابلیت خروجی‌گرفتن اطلاعات عمومی کانکشن‌های شما را دارد. این اطلاعات برای ارتباط‌گیری بیشتر شما با افراد است. از این اطلاعات خروجی نگیرید و یک‌باره شروع به فرستادن ایمیل‌ها و پیامک‌های انبوه نکنید؛ این کار خود اسپم است. کامنت غیرمرتبط گذاشتن زیر مطلب سایر افراد، مخصوصاً کسانی که پرفالوئرتر هستند، کاری غیرحرفه‌ای و اسپم به حساب می‌آید.
      • محمدعلی عاشوری دراین‌باره می‌گوید: «بخش کامنت لینکدین می‌تواند یکی از بهترین جاها برای ایجاد رابطه و اعتماد‌سازی باشد. اما متأسفانه بسیاری از کاربران فکر می‌کنند اسپم‌کردن در این بخش هیچ مشکلی ندارد و باعث بهبود کسب‌و‌کارشان می‌شود (یا حداقل نتیجۀ منطقی کارشان چیزی به‌جز اسپم نیست).» 
  • زمستان آمده فکر نمد کن…
    • فضای لینکدین برای فعالیت‌های تجاری مناسب است. از منتشرکردن مطالب عاشقانه، سیاسی و… جداً خودداری کنید. بگذارید حداقل این یک فضا حرفه‌ای باقی بماند. این موضوع این‌قدر آدم‌ها را اذیت کرده که افراد مختلفی مثل شادی حاجیلو، فرشید رمضانی و اشکان همتیان در صفحۀ لینکدینشان به آن واکنش نشان داده‌اند. به نظر من می‌شود از قابلیت‌های بلاک‌کردن و آن‌فالو‌کردن، در لحظۀ رو‌به‌روشدن با این‌گونه افراد استفاده کرد تا کمتر اذیت شد.
      • سلمان یزدانی دراین‌باره می‌گوید: «این‌قدری که کاربران ایرانی لینکدین نگران این هستند که کسی پست غیرمرتبط در این شبکۀ اجتماعی منتشر نکند، مدیرعاملش نگران نیست!»

 برای آشنایی بیشتر با این شبکۀ اجتماعی و دستیابی به لایه‌های پنهان آن به سراغ ابراهیم اسکندری‌پور رفتم و مصاحبه‌ای را با او ترتیب دادم. در ادامه می‌توانید صحبت‌های ابراهیم را بخوانید.

ابراهیم کارشناسی علوم‌اجتماعی و کارشناسی‌ارشد مدیریت رسانه دارد و در حال تدوین رسالۀ دکترای مدیریت رسانۀ خود در دانشگاه تهران است. او به رسانه‌های نوین علاقه‌ دارد. ابراهیم لایف‌هکر و استراتژیستی است که تجارب بیش از ۸‌سالۀ خود در تحقیقات بازار و رسانه‌های اجتماعی را در قالب راه‌اندازی یک کسب‌و‌کار در ایران به اسم «نظربازار» به کار گرفته است. فعالیت نظربازار در حال حاضر به‌خاطر مشکلاتی که با سرمایه‌گذارش داشت در ایران متوقف شده؛ اما خبر خوب این است که ابراهیم به‌زودی کسب‌وکاری را در خارج از ایران، در حوزۀ تحقیقات بازار، به‌صورت بین‌المللی راه‌اندازی می‌کند.

من افتخار ۲ سال همکاری مستقیم با او را در نظربازار داشتم. ابراهیم بسیار خلاق و باهوش است. به‌خاطر تحصیلات دانشگاهی و تجربۀ کاری او می‌شود به راهنمایی و مشاوره‌هایش اعتماد و تکیه کرد. او ذاتاً یک رهبر است. در آن ۲ سال به من یاد داد از اشتباه‌کردن نترسم و در اوج مسائلی که بر اثر اشتباهاتم پیش می‌آمد، من را حمایت می‌کرد. کار‌کردن با ابراهیم باعث شد آدمی آرمان‌گرا باشم و به دنبال رؤیاهایم بروم.

لینکدین چقدر در برندسازی شخصی به شما کمک کرده؟ می‌شود برای ما مثالی بزنید؟

لینکدین شخصاً خیلی به من کمک کرده. در آن زمان که تازه در لینکدین حساب کاربری ساخته بودم، خیلی در فکر پرسونال‌ برندینگ نبودم. اکثر ارتباطات کاری من از طریق لینکدین و Xing شکل گرفت. تقریباً اولین پروژۀ جدی من درزمینۀ تحقیقات بازار از طریق لینکدین فراهم شد. در لینکدین توانستم با فرد تصمیم‌گیرندۀ مدنظر در ارتباط باشم و دربارۀ پروژه صحبت کنم.

آشنایی من با اکثر افرادی که در اکوسیستم استارتاپی فعالیت می‌کردند، از طریق لینکدین صورت گرفت. در مقطعی که از کار تمام‌وقتم خارج شدم و به‌عنوان فریلنسر و مشاور کار می‌کردم، از مزایای لینکدین بسیار استفاده کردم و پروژه گرفتم. برخی از افراد گمان می‌کنند که برای گرفتن پروژه، ارتباطات رو در رو بهتر جواب می‌دهد؛ اما باید بدانند شروع این ارتباطات و تحکیم آن در لینکدین انجام می‌شود. یعنی شروع ارتباط شما با فرد مورد نظر، در لینکدین است و بعد در کارگاه شما شرکت می‌کند یا در رویدادی همدیگر را می‌بینید.

نکتۀ جالب برای من زمانی است که وقتی به ارتباطات نگاه می‌کنم، متوجه می‌شوم که شروع آشنایی در لینکدین بوده و آشنایی بیشتر از طرق دیگر صورت گرفته است. حتی پیشنهاد همکاری مشترک با هم داشتیم و با هم جلو رفتیم. این موضوع را چندین بار در حالت‌های مختلف دیدم. حتی بوده‌اند کسانی که آن‌ها را به شکل موازی در لینکدین فالو کردم و جایی به‌صورت حضوری آن‌ها را دیدم و این‌ها همدیگر را تقویت کردند. لینکدین به من اجازه داد از دایرۀ ارتباطی اولیه خارج شده و به آدم‌هایی وصل شوم که به لحاظ حرفه‌ای یک پله بالاتر را نگاه می‌کردند؛ مثل آقای امیر شاکری و آقای مجید کثیری. البته بیشتر، این اواخر مدنظر من هست و قبلاً آدم‌های بسیاری بودند.

لینکدین چقدر به شما در گسترش کسب‌وکارتان کمک کرده است؟ می‌توانید برای ما مثالی بزنید؟

در لینکدین به هر کسی که پیام دادم، با‌توجه‌به اینکه رزومه‌ و توضیحاتم کامل بود، بازخوردهای خیلی مثبتی گرفتم. می‌توانم بگویم در مقایسه با شبکه‌های اجتماعی دیگر، صورت رسمی و خوبی داشته و بی پاسخ نبوده‌ام. در مقام مقایسه، موقع پیام‌دادن در لینکدین، بازخوردهای بهتری از موارد ارسال ایمیل دریافت می‌کنم. در لینکدین این فرصت به طرف مقابل داده می‌شود که قبل از پاسخ به شما، نگاهی به رزومه و سوابق کاری‌تان بیندازد تا متوجه شود با چه کسی طرف است؛ اما با ارسال ایمیل، او هیچ ذهنیتی از شما نخواهد داشت.

بنابراین همیشه از این ویژگی استفاده کرده‌ام؛ چه به‌صورت امضای زیر ایمیل که طرف مقابل بتواند من را چک کند و چه زمانی که می‌خواستم حتماً آن فرد خاص پاسخ بدهد. حتی توانستم از آدم‌هایی که اصلاً انتظار نداشتم، فرصت جلسۀ حضوری بگیرم؛ چون لینکدین فضایی است که آدم‌های حاضر و فعال در آن، کار را جدی می‌گیرند.

از طریق همین لینکدین به مدیرعامل یکی از شرکت‌های بزرگ تحقیقات بازار در ایران پیام دادم و با ایشان جلسه‌ای ترتیب دادم. البته مدت‌زمان زیادی بود که در لینکدین با ایشان در ارتباط بودم و زمانی که پیام دادم، خودشان پاسخ دادند و خیلی سریع نتیجۀ جلسۀ حضوری نهایی شد و مراحل بعدی ارتباط هم به همین شکل بود.

در بحث ارتباطات خارجی، اولین مشتری خارجی نظربازار از طریق لینکدین جذب شد. درواقع لینکدین نقش بسیار پررنگی ایفا کرد. به این صورت که ما سرویس خودمان را معرفی کردیم و لینکدین به ما بسیار کمک کرد تا به آدم درست متصل شویم و اطلاعات خیلی خوبی دربارۀ او کسب کنیم. لینکدین شروع داستان نبود؛ اما وقتی آن فرد معرفی شد، توانستیم ذهنیت خوبی درباره‌اش داشته باشیم و خودمان را برای ارتباط با او آماده کنیم. این موضوع دربارۀ طرف مقابل نیز صادق است. آن فرد هم ذهنیت کامل‌تری از شما پیدا می‌کند و این نکته، تأثیر خود را در اولین جلسه می‌گذارد و جلسۀ اول، جلسۀ خیلی خوبی می‌شود (تأثیرات غیرمستقیم لینکدین در جلسات حضوری با مشتری).

البته اعتبار هم مهم است. یکی از کارهای ما این بود که از تمام تیم می‌خواستیم لینکدین خود را به‌روز کنند. مثلاً وقتی شما به صفحۀ رسمی نظربازار مراجعه می‌کنید و می‌بینید که چند نفر اسمشان در نظربازار هست و در آنجا با تخصص‌های مختلفی کار می‌کنند، حس می‌کنید این فقط یک شرکت روی کاغذ نیست و افراد متخصصی در آن تیم کار می‌کنند که قابل اعتماد هستند. همۀ این‌ها دست به دست هم می‌دهد که فرد احساس کند با شرکتی حرفه‌ای روبه‌روست.

چه پیشنهادی برای خوانندگان این مطلب دارید؟

من با این مفهوم پرسونال‌برندینگ که به‌تازگی ترند شده، مشکل دارم. اینکه افراد می‌خواهند فقط با محوریت معرفی و عرضۀ خودشان فعالیت کنند، کاری درست و حرفه‌ای نیست. اگر شما در آن شبکه باشید و به‌عنوان کسی که سعی می‌کند، مشارکت داشته باشد و دربارۀ چیزهایی که در صنعت خودش هست، اطلاعاتی را با دیگران به اشتراک بگذارد و با آدم‌هایی که در فضای کل کسب‌و‌کار آن حوزه و کشور هستند، فعالیت و مشارکت کند، بسیار متفاوت است از اینکه بخواهید در آنجا رزومه بسازید و فقط در مقاطع خاص، مثلاً وقتی دنبال کار جدیدی هستید، فعالیت کنید و فقط از خود و دستاوردهایتان بگویید.

این رویکرد، دل‌زدگی ایجاد می‌کند؛ چون از آن حالت شبکۀ اجتماعی به نحوی خارج می‌شود. سایت‌های زیادی هستند که شما می‌توانید رزومه و دستاوردهای کاری خود را در آن‌ها قرار بدهید. حتی در لینکدین صفحۀ خودتان هم طبیعی است که رزومه‌تان را منتشر کنید؛ اما اینکه به‌صورت مرتب دربارۀ خودتان و دستاوردهایتان بگویید و دید شما این باشد که دارم پرسونال‌برندینگ می‌کنم اما نه با مفهوم کامل، رویکرد جذابی نیست و جواب نمی‌دهد.

نکتۀ دیگر که مشخصاً دربارۀ لینکدین می‌شود به آن اشاره کرد، فرصت‌ برقراری ارتباطات خارجی است که هیچ‌وقت و در هیچ‌حالتی این فرصت در شبکه‌های دیگر برای شما فراهم نیست. شما از طریق لینکدین می‌توانید با آدم‌ها و فضاهای کاری مرتبط با حوزۀ فعالیت خود در خارج از کشور در ارتباط باشید و حس کنید در جریان پیشرفت و تغییرات آن هستید. آدم‌هایی را دنبال کنید که در ردۀ اول صنعت شما هستند.

نکتۀ خیلی خیلی جالب که در شبکه‌های اجتماعی و لینکدین وجود دارد این است که وقتی در تعامل با کانکشن‌های خود باشید و هنگامی که پست می‌گذارند، کامنت بگذارید و مشارکت کنید و مطالبی بگذارید که برای آن‌ها جذاب باشد و نهایتاً تعامل پایداری داشته باشید، بعد از مدتی احساس می‌کنند که شناخت کاملی از شما دارند.

درنتیجه اولین‌باری که در ملاقات حضوری همدیگر را می‌بینید خیلی گرم با شما برخورد می‌کنند و احساس شناخت کامل و دوطرفه‌ای وجود دارد و فکر می‌کنید جلسۀ چندمی است که همدیگر را ملاقات می‌کنید. این امر در کسب‌و‌کار خیلی ارزشمند است و می‌توان گفت که مفهوم و کارکرد درست ارتباطات نیز همین است.

امیدوارم از خواندن این نوشته لذت و استفاده را هم‌زمان با هم برده باشید و اگر لازم هست نکته‌ای اضافه یا ویرایش شود، حتماً به من بگویید. راستی شاید از مطلب توییتر چیست؟ + نکات زیرپوستی دربارۀ توییتر یا اینستاگرام چیست؟ + نکات زیرپوستی دربارۀ اینستاگرام خوشتان بیاید.

1)Mashable

2)Microsoft

3)A Brief History of LinkedIn

4)The Wall Street Journal

5)Amigobulls

6)USA TODAY

7)TechLila

8)Skills You Need

9)The Business Journals

10)Lifewire

11)Business News Daily

12)Social Media Today

13)The Balance Small Business

14)Small Business

15)The Balance Careers

16)WhatIs

17)Mind Tools

18)Euronews

19)Microsoft News

پیوند کوتاه:https://www.nima.today/Ve2BB

۲۰۰ دیدگاه

  1. ممنون از متن بسیار کامل و خوبتون
    به نظر من برای اینکه به عنوان فریلنسر حداکثر کارهای موجود رو جذب کرد، میبایست در اغلب پلتفرم ها حضور داشت.
    من به عنوان فریلنسر در کنار لینکدین در اینستا و وبسایت های مثل پونیشا و پارس کدرز و همچنین همکاریتو حضور دارم.
    پونیشا و پارس کدرز امتحان خودشون رو پس دادن ولی جا داره در این متن خوبتون وبسایت همکاریتو رو هم معرفی کنم که نوپا و خوب داره کار میکنه.

    1. سلام
      وقت بخیر
      ببخشید من دنبال روشی برای بازیابی پیگ لینکدینم هستم.متاسفانه سایت ها بررسی کردم ولی راهی پیدا نکردم.ممنون میشم به من در این زمینه کمک کنید.
      شماره تماس من در واتس اپ : ۰۹۳۷۵۹۸۳۸۵۱

  2. سلام
    خیلی ممنون از مطلب بسیار خوبی که به اشتراک گذاشتید
    لینکدین به نظر من یک برنامه بسیار خوب برای آشنایی با شرکت ها و همکاری هست

  3. افزایش فالوورها برای صفحه لینکدین شرکت ها یکی از ارزشمندترین اهداف بازاریابی در این پلت فرم است. افزایش این تعداد می‌تواند دسترسی آن ها به مخاطبین جدید را فراهم سازد و محصولات را بیشتر در معرض دید قرار دهد. این کار یک قدم حیاتی در راستای شکل‌گیری مجموعه ها بر روی لینکدین است.
    بایت اطلاعات مفیدی که منتشر کرده اید سپاسگزارم. با ارزوی موفقیت بیشتر.
    خوشحال میشوم نظر خود را در مورد مطالب سایت بنده به ادرس https://hooshmandbms.ir به اشتراک بگذارید.
    برقرار باشید و موفق. یا حق.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *